دیزی گیلیسپی نوازنده شهیر ترومپت
سیزدهم دی 1394

مقالات - موسیقی موج

 

دیزی گیلیسپی(dizzy gillespie) نوازنده ترومپت، رهبر گروه، خواننده و آهنگساز آمریکایی جاز به همراه چارلی پارکر (charlie parker) بنیان گذاران سبک پرشتابی از موسیقی جاز به نام «بی باپ» و «جاز مدرن» بودند.

 

وی از سیاهپوستان آمریکا بود و با نام شناسنامه‌ای جان بیرکس گیلیسپی در شهر چراو، کارولینای جنوبی به دنیا آمد. کوچکترین فرزند در میان نه فرزند جیمزو لوتی بود. پدرش رهبر یک گروه موسیقی محلی بود. دیزی در ۴ سالگی نواختن پیانو را آغاز کرد. هنگامی که ده سال بیشتر نداشت پدر را از دست داد و وی به صورت خودآموخته نواختن ترومبون و ترومپت را فراگرفت. اولین فعالیت حرفه‌ای دیزی همکاری با ارکستر فرانک فیرفکس در سال ۱۹۳۵ بود گیلیسپی هم‌چنین به خوانندگی، آهنگسازی و سردستگی گروه موسیقی می‌پرداخت.

 

 

وی در موسسه موسیقی لارینبورگ تحصیل کرد و در ارکسترهای مختلفی فعالیت خود را آغاز کرد و در سال ۱۹۳۷ جانشین الدریج شد و به همراه گروه تدی هیل اولین آلبومش “King Porter Stomp” را ضبط کرد. در سال ۱۹۳۹ به ارکستر Cab Calloway پیوست و دوسال با این خواننده همکاری کرد.

دیزی گیلیسپی در زمان حضورش در گروه کالووی، آغاز به آهنگسازی برای خوانندگان و گروه های بزرگ موسیقی چون وودی هرمان، جیمی دورسی، کولمن هاوکینز و الیا فیتزجرالد کرد. در سال ۱۹۴۳ به ارکستر ارل هاینز (Earl Hines) پیوست؛ گروه بزرگ افسانه ای بیلی اکستین (Billy Ecksteine) به هارمونی غیر معمول دیزی آهنگ بهتری بخشید و بار دیگر با پارکر همکار و همراه شد.

در سال ۱۹۴۵ دیزی گروه بزرگ اکستین را به منظور نواختن در گروه های کوچکتر ترک کرد. این نوع گروه ها که معمولا بیش از پنج نوازنده نیستند.. بی باپ با استفاده از ترومپت، پیانو، ساکسیفون، بیس و درام به عنوان اولین سبک مدرن موسیقی جاز شناخته شد، اگرچه این نوع موسیقی در ابتدا محبوب نبود و به اندازه سبک سوئینگ (swing) مورد توجه قرار نگرفت.

سوئینگ موسیقیدانان بزرگی را به سبک بی باپ معرفی کرد: چارلی پارکر، تلونیوس مانک، باد پاول، کنی کلارک و گیلیسپی که به وسیله این هنرمندان سبکی جدید در موسیقی خلق شد و توسط پارکر و گیلیسپی در کلاب های معروف جاز مانند “Minton۰۳۹;s Playhouse” “Monroe۰۳۹;s Uptown House” هسته اولیه موسیقی بی باپ تشکیل شد. روش پارکر اضافه نمودن میزان های جدید به میزان های قبلی بود و رساندن میزان های اضافه شده به خط های بداهه نوازی.

بعضی از آثار گیلیسپی از لحاظ ریتم و هارمونی رایج در موسیقی سوئینگ متفاوت بودند. این آهنگ ها در سال ۱۹۴۲ زمانی که گیلیسپی در گروه ارل هاینز می نواخت، نوشته شدند که با موسیقی مدرن امروز قابل مقایسه هستند چرا که بر اساس اصول همیشگی آن زمان ساخته نشده اند و رگه هایی از موسیقی آفریقایی کوبایی را نیز در خود داشته اند. برخی مورخین گیلیسپی را پایه گزار سبک لاتین جاز می شناسند.

 گیلیسپی بر روی بسیاری از موسیقیدانان جاز اثر گذاشت، از جمله ترومپت نوازانی چون: مایلز دیویس (Miles Davis)، فتز ناوارو (Fats Navarro)، کلیفورد براون(Clifford Brown)، آرتورو ساندووال(Arturo Sandoval)، لی مورگان(Lee Morgan) و جان فادیز(Jon Faddis) . وی در سبک بی باپ Bebop لحظه های تاریخی به وجود آورد و در موسیقی مدرن جاز بسیار اثر گذاشت.

گیلیسپی ترومپت نوازی فوق العاده و بداهه نواز بود و در محبوب شدن سبک بی باپ بسیار موثر بود. او از لحاظ هارمونی حرف اول را میزد و از همه نوازندگان معاصر خود بهتر بود، حتی از استاد چارلی پارکر. گیلیپسی مدرس خوبی بود و علاقه داشت دانش موسیقایی خود را به دیگران بیاموزد و در پایه گذاری سبک جاز نقش مهمی بازی کرد. در ضمن شومن و کمدین ماهری هم بود و اجرای موسیقی را با طنز مخلوط می کرد.

 

یکی از اولین و بهترین اجراهای این آثار توسط گروهی کوچک در تالار شهر نیویورک ۱۹۴۵ بود که ضبط این اجرا در سال ۲۰۰۵ عرضه شد. گیلیسپی در کلاب های خیابان ۵۲ به بسیاری از موسیقدانان جوان سبک جدید موسیقی جاز را آموخت، افرادی چون مایلز دیویس و مکس روچ. پس از شکست در کافه بیلی برگ در لس انجلس که بسیاری از حضار را خشمگین باقی گذارد، برخلاف پارکر که همچنان علاقه به نواختن در گروه های کوچکتر را داشت، گیلیسپی تمایل داشت از آن پس گروه بزرگی را هدایت کند.

اولین و ناموفق ترین آن تلاش وی در سال ۱۹۴۵ بود. وی گروه های کوچک فراوانی را هدایت کرد و سرانجام اولین تجربه هدایت موفقیت آمیز گروهی بزرگ را به دست آورد. دیزی گیلیسپی و گروهش سعی داشتند موسیقی بی باپ را محبوب سازند و دیزی را نماد این نوع موسیقی جدید کنند. وی بارها به عنوان تک نواز در فیلارمونیک جاز نورمن گرانز هنرنمایی کرده است.

 

در سال ۱۹۴۸ دیزی در حین دوچرخه سواری با ماشینی تصادف کرد. وی جراحت کمی دید اما متوجه شد نمیتواند B flat را بر روی high C بنوازد. در سال ۱۹۵۶ گروهی را پیدا کرد که از طرف آمریکا به سفری به خاور میانه می رفتند و نام مستعار "سفیر موسیقی جاز" به وی داده شد. در این زمان وی همچین هدایت گروه بزرگی را عهده دار شد که در سرتاسر آمریکا سفر کردند و موسیقیدانانی همچون پی وی مور (Pee Wee Moore) در آن گروه حضور داشت.

 

وی در تاریخ ۶ ژانویه ۱۹۹۳ بر اثر سرطان لوزالمعده در انگلوود، نیوجرسی درگذشت و در کویینز نیویورک به خاک سپرده شد.

 

 

سالگرد تولد دیزی گیلیسپی آن قدر برای گوگل مهم بود که در سالهای قبل, صفحه اول سایت خود را به شکل و شمایل وی درآورد.

 

 

 

 

 

 

 

منبع : ویکی پدیا , هارمونی تاک